Studierichtingen in Vlaanderen — van oud naar nieuw

1. Drie finaliteiten, acht domeinen

Je kiest niet langer een onderwijsvorm, maar een combinatie van een finaliteit (wat je erna wil doen) en een studiedomein (waar je interesse ligt).

Doorstroomfinaliteit

vroeger ASO en het sterkste TSO/KSO

Bereidt voor op hoger onderwijs (bachelor of master). Sterke algemene vorming, weinig beroepsgerichte praktijk.

Dubbele finaliteit

vroeger het klassieke TSO en KSO

Twee deuren tegelijk: je kan gaan werken met een beroepskwalificatie óf verder studeren (vooral graduaat en professionele bachelor).

Arbeidsmarktfinaliteit

vroeger BSO

Bereidt voor op onmiddellijk werk met een beroepskwalificatie. Veel praktijk, stage of duaal leren. Een zevende jaar levert het diploma secundair onderwijs op.

Taal & cultuur

STEM

Kunst & creatie

Land- & tuinbouw

Economie & organisatie

Maatschappij & welzijn

Sport

Voeding & horeca

2. Oud versus nieuw

Vergelijking oude en nieuwe benamingen
Vroeger	Nu	Wat betekent dat?
ASO	Doorstroomfinaliteit	Zelfde doel (hoger onderwijs), maar nu ook domeingebonden varianten zoals Welzijnswetenschappen.
TSO	Dubbele finaliteit of doorstroom domeingebonden	Het sterk theoretische TSO werd doorstroom; het praktijkgerichte TSO werd dubbele finaliteit.
KSO	Doorstroom of dubbele finaliteit binnen Kunst & creatie	Kunst is nu een studiedomein, geen aparte onderwijsvorm meer.
BSO	Arbeidsmarktfinaliteit	Beroepskwalificatie centraal; het zevende jaar levert het diploma secundair onderwijs op.
Beroepenveld / basisoptie	Basisopties in de eerste graad	Verkennen in plaats van vroeg kiezen: je proeft van een domein zonder je vast te leggen.

3. Het traject in één schema

Eerste graad (1ste-2de jaar)

1A met basisopties1B en 2B (Schakeljaar)

↓ leidt naar

Tweede graad (3de-4de jaar)

Latijn / Grieks-LatijnModerne talenEconomische wetenschappenHumane wetenschappenMaatschappij- en welzijnswetenschappenNatuurwetenschappenTechnologische wetenschappenSportwetenschappenBedrijf en organisatieMaatschappij en welzijnSTEM-techniekenVoeding en horecaZorg en welzijnBouwHaarverzorging

↓ leidt naar

Derde graad (5de-6de jaar)

Economie-moderne talenEconomie-wiskundeHumane wetenschappenLatijn-wiskunde / Grieks-wiskundeModerne talen-wetenschappenWetenschappen-wiskundeSportwetenschappenWelzijnswetenschappenBedrijfswetenschappenBiotechnologische wetenschappenIndustriële wetenschappenTechnologische wetenschappen en engineeringArchitecturale en beeldende kunstenOpvoeding en begeleidingGezondheidszorgElektromechanische techniekenBedrijfsorganisatieRestaurant en keukenZorg en welzijnRuwbouwLogistiekOnthaal, organisatie en sales

↓ leidt naar

Zevende jaar / specialisatiejaar

Thuis- en bejaardenzorg (7de jaar)Leefgroepenwerking (7de jaar)Industrieel onderhoud (7de jaar)

Volledig in LeervlamVia examencommissieNog niet beschikbaar

4. Alle richtingen op een rij

Studierichtingen met vroegere benaming en beschikbaarheid
Richting	Graad	Vroeger	Daarna	In Leervlam
1A met basisopties Doorstroomfinaliteit · Doorstroom algemeen	Eerste graad	1ste jaar A + 2de jaar met beroepenveld	Alle richtingen in de tweede graad	Nog niet beschikbaar
1B en 2B (Schakeljaar) Arbeidsmarktfinaliteit · Doorstroom algemeen	Eerste graad	1ste leerjaar B + beroepsvoorbereidend leerjaar	Tweede graad arbeidsmarktfinaliteit · Schakelen naar 2A	Nog niet beschikbaar
Latijn / Grieks-Latijn Doorstroomfinaliteit · Taal & cultuur	Tweede graad	ASO Latijn / Grieks-Latijn	Derde graad Latijn-wiskunde, Latijn-moderne talen, Grieks-Latijn	Via examencommissie
Moderne talen Doorstroomfinaliteit · Taal & cultuur	Tweede graad	ASO Moderne talen	Derde graad Moderne talen-wetenschappen of -wiskunde	Via examencommissie
Economische wetenschappen Doorstroomfinaliteit · Economie & organisatie	Tweede graad	ASO Economie	Derde graad Economie-wiskunde, Economie-moderne talen, Bedrijfswetenschappen	Via examencommissie
Humane wetenschappen Doorstroomfinaliteit · Maatschappij & welzijn	Tweede graad	ASO Humane wetenschappen	Derde graad Humane wetenschappen, Welzijnswetenschappen	Via examencommissie
Maatschappij- en welzijnswetenschappen Doorstroomfinaliteit · Maatschappij & welzijn	Tweede graad	TSO Sociale en technische wetenschappen (doorstroomdeel)	Derde graad Welzijnswetenschappen · Derde graad Humane wetenschappen	Via examencommissie
Natuurwetenschappen Doorstroomfinaliteit · STEM	Tweede graad	ASO Wetenschappen	Derde graad Wetenschappen-wiskunde, Biotechnologische wetenschappen	Via examencommissie
Technologische wetenschappen Doorstroomfinaliteit · STEM	Tweede graad	TSO Industriële wetenschappen (doorstroomdeel)	Derde graad Industriële wetenschappen, Technologische wetenschappen en engineering	Via examencommissie
Sportwetenschappen Doorstroomfinaliteit · Sport	Tweede graad	ASO Sportwetenschappen / TSO LO en sport	Derde graad Sportwetenschappen	Via examencommissie
Bedrijf en organisatie Dubbele finaliteit · Economie & organisatie	Tweede graad	TSO Handel	Derde graad Bedrijfsorganisatie · Derde graad Bedrijf en organisatie	Via examencommissie
Maatschappij en welzijn Dubbele finaliteit · Maatschappij & welzijn	Tweede graad	TSO Sociale en technische wetenschappen / Jeugd- en gehandicaptenzorg	Derde graad Opvoeding en begeleiding · Derde graad Gezondheidszorg	Via examencommissie
STEM-technieken Dubbele finaliteit · STEM	Tweede graad	TSO Elektromechanica / Mechanische technieken	Derde graad Elektromechanische technieken · Derde graad Mechanische vormgevingstechnieken	Nog niet beschikbaar
Voeding en horeca Dubbele finaliteit · Voeding & horeca	Tweede graad	TSO Hotel / Voedingstechnieken	Derde graad Restaurant en keuken · Derde graad Voedingstechnieken	Nog niet beschikbaar
Zorg en welzijn Arbeidsmarktfinaliteit · Maatschappij & welzijn	Tweede graad	BSO Verzorging-voeding	Derde graad Zorg en welzijn · Derde graad Assistentie in wonen, zorg en welzijn	Nog niet beschikbaar
Bouw Arbeidsmarktfinaliteit · STEM	Tweede graad	BSO Bouw / Ruwbouw	Derde graad Ruwbouw · Derde graad Afwerking bouw	Via examencommissie
Haarverzorging Arbeidsmarktfinaliteit · Maatschappij & welzijn	Tweede graad	BSO Haarzorg	Derde graad Haarverzorging · Zevende jaar Salon- en imagobeheer	Nog niet beschikbaar
Economie-moderne talen Doorstroomfinaliteit · Doorstroom algemeen	Derde graad	ASO Economie-moderne talen	Bachelor handelswetenschappen, TEW, communicatie, rechten	Via examencommissie
Economie-wiskunde Doorstroomfinaliteit · Doorstroom algemeen	Derde graad	ASO Economie-wiskunde	Master economie, TEW, ingenieur, actuariaat	Via examencommissie
Humane wetenschappen Doorstroomfinaliteit · Doorstroom algemeen	Derde graad	ASO Humane wetenschappen	Bachelor sociaal werk, onderwijs, psychologie, communicatie	Via examencommissie
Latijn-wiskunde / Grieks-wiskunde Doorstroomfinaliteit · Doorstroom algemeen	Derde graad	ASO Latijn-wiskunde / Grieks-wiskunde	Master geneeskunde, ingenieur, rechten, taal- en letterkunde	Via examencommissie
Moderne talen-wetenschappen Doorstroomfinaliteit · Doorstroom algemeen	Derde graad	ASO Moderne talen-wetenschappen	Bachelor onderwijs, taal- en letterkunde, biomedische wetenschappen	Via examencommissie
Wetenschappen-wiskunde Doorstroomfinaliteit · Doorstroom algemeen	Derde graad	ASO Wetenschappen-wiskunde	Master geneeskunde, ingenieur, wetenschappen, informatica	Via examencommissie
Sportwetenschappen Doorstroomfinaliteit · Doorstroom algemeen	Derde graad	ASO Sportwetenschappen	Bachelor LO, kinesitherapie, revalidatiewetenschappen	Via examencommissie
Welzijnswetenschappen Doorstroomfinaliteit · Maatschappij & welzijn	Derde graad	TSO Sociale en technische wetenschappen (doorstroomdeel)	Bachelor verpleegkunde · Bachelor sociaal werk / orthopedagogie · Bachelor onderwijs (kleuter, lager, secundair) · Bachelor psychologie via schakeljaar	Via examencommissie
Bedrijfswetenschappen Doorstroomfinaliteit · Economie & organisatie	Derde graad	TSO Boekhouden-informatica / Handel (doorstroomdeel)	Bachelor bedrijfsmanagement, accountancy-fiscaliteit, handelswetenschappen	Via examencommissie
Biotechnologische wetenschappen Doorstroomfinaliteit · STEM	Derde graad	TSO Biotechnische wetenschappen	Bachelor biomedische laboratoriumtechnologie, biotechnologie, verpleegkunde	Via examencommissie
Industriële wetenschappen Doorstroomfinaliteit · STEM	Derde graad	TSO Industriële wetenschappen	Bachelor of master industrieel ingenieur, elektromechanica, automatisering	Via examencommissie
Technologische wetenschappen en engineering Doorstroomfinaliteit · STEM	Derde graad	TSO Industriële wetenschappen / Mechanica-elektriciteit	Bachelor elektromechanica, bouw, energietechnologie	Via examencommissie
Architecturale en beeldende kunsten Doorstroomfinaliteit · Kunst & creatie	Derde graad	KSO Architecturale vorming / Beeldende vorming	Bachelor of master architectuur, interieurvormgeving, beeldende kunsten	Via examencommissie
Opvoeding en begeleiding Dubbele finaliteit · Maatschappij & welzijn	Derde graad	TSO Jeugd- en gehandicaptenzorg / Sociale en technische wetenschappen	Graduaat orthopedagogie · Bachelor onderwijs of sociaal werk · Werken als begeleider	Nog niet beschikbaar
Gezondheidszorg Dubbele finaliteit · Maatschappij & welzijn	Derde graad	TSO Gezondheids- en welzijnswetenschappen	Bachelor verpleegkunde · Graduaat verpleegkunde (HBO5) · Zevende jaar Thuis- en bejaardenzorg	Nog niet beschikbaar
Elektromechanische technieken Dubbele finaliteit · STEM	Derde graad	TSO Elektromechanica	Graduaat elektromechanische systemen · Bachelor elektromechanica · Direct aan de slag	Via examencommissie
Bedrijfsorganisatie Dubbele finaliteit · Economie & organisatie	Derde graad	TSO Handel / Boekhouden-informatica	Graduaat accounting administration · Bachelor bedrijfsmanagement · Direct aan de slag	Nog niet beschikbaar
Restaurant en keuken Dubbele finaliteit · Voeding & horeca	Derde graad	TSO Hotel	Zevende jaar Gastronomie · Graduaat hotelmanagement · Direct aan de slag	Via examencommissie
Zorg en welzijn Arbeidsmarktfinaliteit · Maatschappij & welzijn	Derde graad	BSO Verzorging	Zevende jaar Thuis- en bejaardenzorg (diploma SO + zorgkundige) · Graduaat verpleegkunde	Nog niet beschikbaar
Ruwbouw Arbeidsmarktfinaliteit · STEM	Derde graad	BSO Ruwbouw	Zevende jaar Renovatie bouw · Duaal leren · Direct aan de slag	Nog niet beschikbaar
Logistiek Arbeidsmarktfinaliteit · Economie & organisatie	Derde graad	BSO Logistiek / Verkoop	Zevende jaar Logistiek · Duaal leren · Direct aan de slag	Nog niet beschikbaar
Onthaal, organisatie en sales Arbeidsmarktfinaliteit · Economie & organisatie	Derde graad	BSO Kantoor / Verkoop	Zevende jaar Commercieel medewerker · Graduaat marketing	Via examencommissie
Thuis- en bejaardenzorg (7de jaar) Arbeidsmarktfinaliteit · Maatschappij & welzijn	Zevende jaar / specialisatiejaar	BSO 7de specialisatiejaar Thuis- en bejaardenzorg	Diploma secundair onderwijs · Erkenning zorgkundige · Graduaat verpleegkunde	Nog niet beschikbaar
Leefgroepenwerking (7de jaar) Dubbele finaliteit · Maatschappij & welzijn	Zevende jaar / specialisatiejaar	TSO 7de jaar Leefgroepenwerking	Diploma secundair onderwijs · Werken als begeleider · Graduaat orthopedagogie	Nog niet beschikbaar
Industrieel onderhoud (7de jaar) Arbeidsmarktfinaliteit · STEM	Zevende jaar / specialisatiejaar	BSO 7de jaar Industrieel onderhoud	Diploma secundair onderwijs · Direct aan de slag als onderhoudstechnicus	Nog niet beschikbaar

5. Waar is werk?

VDAB telt in 2025 251 knelpuntberoepen: beroepen waarvoor werkgevers het moeilijkst kandidaten vinden. Bijna de helft van de tien grootste knelpunten is technisch; verpleegkundige en boekhouder blijven vaste waarden.

Administratie & economie

Boekhouder
Top 10 knelpunt
Bachelor of ervaring

Bouw

Calculator bouw
Top 10 knelpunt
Bachelor of graduaat
Werfleider
Top 10 knelpunt
Bachelor of ervaring
Metselaar
Zeer grote krapte
Secundair arbeidsmarktfinaliteit of duaal
Veiligheidscoördinator
Knelpuntberoep
Bachelor + certificaat
Nieuw op de lijst in 2025.

Industrie & techniek

Machinebouwer
Top 10 knelpunt
Secundair technisch
Onderhoudsmecanicien
Top 10 knelpunt
Secundair technisch
Technicus industriële installaties
Top 10 knelpunt
Secundair technisch of graduaat
Technieker werf-, landbouw- en hefmachines
Top 10 knelpunt
Secundair technisch
Elektrotechnicus
Zeer grote krapte
Secundair technisch
Lasser
Zeer grote krapte
Secundair of VDAB-opleiding

Land- & tuinbouw

Medewerker in de fruitteelt
Top 10 knelpunt
Geen specifieke vooropleiding

Dienstverlening

Schoonmaker bij mensen thuis
Top 10 knelpunt
Geen specifieke vooropleiding

Zorg

Verpleegkundige
Top 10 knelpunt
Bachelor of graduaat (HBO5)
Zorgkundige
Zeer grote krapte
Secundair (7de jaar) of opleiding VDAB
Verzorgende
Zeer grote krapte
Secundair arbeidsmarktfinaliteit
Sociaal verpleegkundige
Knelpuntberoep
Bachelor
Gespecialiseerd verpleegkundige operatiekwartier
Knelpuntberoep
Bachelor + banaba
Ergotherapeut
Knelpuntberoep
Bachelor
Knelpunt vooral in woonzorgcentra.
Kinesitherapeut
Knelpuntberoep
Master
Knelpunt bij kinesisten in loondienst in de ouderenzorg.
Technoloog medische beeldvorming
Knelpuntberoep
Bachelor
Hulpverlener-ambulancier
Knelpuntberoep
Secundair + brevet
Audioloog-audicien
Knelpuntberoep
Bachelor
Nieuw op de lijst in 2025.

Onderwijs

Leerkracht secundair onderwijs
Zeer grote krapte
Bachelor of master + lerarenopleiding
Scherpst voor technische vakken, wiskunde, Frans en Nederlands.
Leerkracht kleuter- of lager onderwijs
Zeer grote krapte
Bachelor
Vooral in groot- en centrumsteden.

Onderwijs & welzijn

Opvoeder begeleider
Zeer grote krapte
Secundair dubbele finaliteit of graduaat
Begeleider kinderopvang
Zeer grote krapte
Secundair of VDAB-opleiding
Verantwoordelijke kinderopvang
Knelpuntberoep
Bachelor of graduaat

Zorg & techniek

Dentaaltechnicus
Knelpuntberoep
Graduaat

Transport & logistiek

Expediteur
Zeer grote krapte
Secundair of graduaat
Dispatcher goederenvervoer
Knelpuntberoep
Secundair
Douanedeclarant
Knelpuntberoep
Secundair of graduaat
Magazijnmedewerker
Knelpuntberoep
Geen specifieke vooropleiding
Heftruckchauffeur
Knelpuntberoep
Attest heftruck

Horeca

Kok
Zeer grote krapte
Secundair of VDAB-opleiding
Kamerjongen-kamermeisje
Knelpuntberoep
Geen specifieke vooropleiding
Nieuw op de lijst in 2025.

Cultuur & vrije tijd

Podiumtechnicus
Knelpuntberoep
Secundair technisch of graduaat

Sport

Begeleider sportactiviteiten: redder
Knelpuntberoep
Brevet redder

Bron: VDAB knelpuntberoepenlijst editie 2025. Volledige lijst op vdab.be

6. Wat leren de cijfers?

In 2023 verlieten bijna 73.000 schoolverlaters in Vlaanderen de school. Een jaar later was 7% nog werkzoekend — tien jaar eerder was dat ruim 12%.

Ongekwalificeerd (max. getuigschrift 2de graad)23%

Zonder kwalificatie is de start op de arbeidsmarkt het moeilijkst — ongeveer 1.500 jongeren per jaar.

Diploma of getuigschrift secundair onderwijs8%

Een volledig afgewerkt secundair maakt meteen een groot verschil.

Diploma hoger onderwijs3%

Hoe hoger geschoold, hoe kleiner de kans om na een jaar nog werkzoekend te zijn.

Duaal leren (BSO 3de graad)6%

Werkplekleren zorgt voor een vlotte overgang naar werk.

Duaal leren (TSO 3de graad)3%

Duale TSO-schoolverlaters scoren even goed als hoger opgeleiden.

BuSO opleidingsvorm 332%

Deze jongeren hebben extra begeleiding nodig bij de stap naar werk.

▸Specialiseren maakt een groot verschil: een zevende of specialisatiejaar op BSO- of TSO-niveau verlaagt het werkzoekendenpercentage duidelijk. Voorbeelden die VDAB zelf noemt: Thuis- en bejaardenzorg en Leefgroepenwerking.
▸Een doorstroomrichting alleen biedt weinig directe jobkansen: ze is bedoeld als voorbereiding op hoger onderwijs. Stop je na het secundair, dan lig je met een doorstroomdiploma vaak zwakker dan met een arbeidsmarktgerichte opleiding.
▸Zorg- en onderwijsopleidingen vinden vlot hun weg naar werk: leerkrachten kleuter, lager en secundair onderwijs behoren tot de snelste starters.
▸Duaal leren werkt: de combinatie school + werkplek levert op BSO- en TSO-niveau lagere werkzoekendenpercentages op dan het voltijdse traject.

Bron: VDAB schoolverlatersrapport editie 2025. Rapport op vdab.be

7. Slimme combinaties

Niet de richting alleen bepaalt je kansen, maar de combinatie met een specialisatiejaar, duaal leren of een certificaat.

Maatschappij & welzijn

Welzijnswetenschappen + bachelor verpleegkunde

3de graad Welzijnswetenschappen → bachelor verpleegkunde (of graduaat HBO5)

Verpleegkundige staat al jaren in de top 10 van de knelpuntberoepen. De doorstroomrichting geeft de wetenschappelijke basis, de bachelor de kwalificatie.

Maatschappij & welzijn

Zorg en welzijn + 7de jaar Thuis- en bejaardenzorg

3de graad Zorg en welzijn → 7de jaar Thuis- en bejaardenzorg

Levert het diploma secundair onderwijs én de erkenning als zorgkundige. VDAB noemt dit expliciet als specialisatiejaar met sterke jobkansen.

Maatschappij & welzijn

Opvoeding en begeleiding + 7de jaar Leefgroepenwerking

3de graad Opvoeding en begeleiding → 7de jaar Leefgroepenwerking

Opvoeder begeleider en begeleider kinderopvang zijn structurele knelpuntberoepen; het specialisatiejaar maakt je meteen inzetbaar.

STEM

STEM-technieken + duaal leren

2de/3de graad STEM-technieken → duale variant of 7de jaar Industrieel onderhoud

Bijna de helft van de tien grootste knelpuntberoepen is technisch. Duaal leren verlaagt het werkzoekendenpercentage naar 3-6%.

Economie & organisatie

Bedrijfsorganisatie + graduaat accountancy

3de graad Bedrijfsorganisatie → graduaat accounting administration

Boekhouder blijft in de top 10 van de knelpuntberoepen; een graduaat is een korte, praktijkgerichte weg ernaartoe.

Economie & organisatie

Logistiek + heftruck- en veiligheidsattesten

3de graad Logistiek → VDAB-attesten (heftruck, ADR, code 95)

Attesten openen meteen deuren bij magazijn- en transportbedrijven, waar meerdere knelpuntfuncties zitten.

Alle domeinen

Doorstroomrichting + vakantiewerk of vrijwilligerswerk

Elke doorstroomrichting → werkervaring naast de studie

Een doorstroomdiploma alleen leidt niet tot een beroep. Werkervaring en soft skills maken het verschil bij de eerste sollicitatie.

8. Verder leren via VDAB

Ook zonder hoger onderwijs kan je een kwalificatie halen. VDAB biedt gratis opleidingen die rechtstreeks naar knelpuntberoepen leiden.

Zorgkundige

Voltijdse opleiding met stage · Maatschappij & welzijn

Leidt op tot de erkenning zorgkundige — rechtstreekse toegang tot woonzorgcentra en thuiszorg.

Bekijk op vdab.be

Kinderbegeleider baby's en peuters

Opleiding + werkplekleren · Maatschappij & welzijn

Kwalificatie voor de kinderopvang, een structureel knelpuntberoep.

Bekijk op vdab.be

Onderhoudsmecanicien / industrieel onderhoud

Technische opleiding met praktijk · STEM

Sluit rechtstreeks aan bij twee beroepen uit de VDAB-top 10.

Bekijk op vdab.be

Lasser / metaalbewerker

Modulaire opleiding met certificaat · STEM

Korte opleiding met hoge kans op onmiddellijke tewerkstelling.

Bekijk op vdab.be

Heftruckchauffeur en magazijnmedewerker

Korte opleiding + attest · Economie & organisatie

Attesten die je meteen inzetbaar maken in logistiek en distributie.

Bekijk op vdab.be

Boekhoudkundig assistent

Opleiding met stage · Economie & organisatie

Instap richting boekhouder — jaar na jaar een top-knelpuntberoep.

Bekijk op vdab.be

Keukenmedewerker / kok

Opleiding met werkplekleren · Voeding & horeca

Horeca blijft een vaste waarde op de knelpuntberoepenlijst.

Bekijk op vdab.be

Sollicitatietraining en loopbaanbegeleiding

Begeleiding, ook naast een lopende studie · Alle domeinen

Gratis begeleiding rond cv, sollicitatiegesprek en loopbaankeuzes — ook bruikbaar voor pas afgestudeerden.

Bekijk op vdab.be

9. Soft skills maken het verschil

Werkgevers kijken naast je diploma vooral naar hoe je met mensen werkt. De Leervlam-cursus Soft Skills & Werkklaar behandelt deze vaardigheden in twaalf lessen.

Zelfkennis

Les 1

Je sterktes, valkuilen en energiegevers kennen.

Communicatie

Les 2

Helder brengen wat je bedoelt en echt luisteren.

Samenwerken

Les 3

Je rol opnemen in een team en omgaan met verschillen.

Feedback

Les 4

Feedback geven en aannemen zonder je te verdedigen.

Plannen & betrouwbaarheid

Les 5

Deadlines halen en prioriteiten stellen.

Veerkracht

Les 6

Stress herkennen en er strategieën tegenover zetten.

Initiatief

Les 7

Meedenken en zelf een eerste stap zetten.

Probleemoplossend denken

Les 7

Oorzaken zoeken en oplossingen afwegen.

Analytisch denken

Les 7

Informatie ordenen, verbanden zien, kritisch lezen.

Digitale omgangsvormen

Les 8

Professioneel mailen, bellen en jezelf online tonen.

Klantgerichtheid

Les 9

Werken voor en met mensen, en grenzen bewaken.

Zorgzaamheid

Les 9

Respectvol en discreet omgaan met kwetsbare mensen.

Interculturele vaardigheid

Les 9

Vlot schakelen tussen talen en achtergronden.

Ethiek & beroepsgeheim

Les 9

Deontologie en privacy in de praktijk.

Levenslang leren

Les 12

Je volgende stap plannen na je studie.

Naar de cursus Soft Skills & Werkklaar

Welke soft skills wegen door per richting?

Soft skills per studierichting
Richting	Belangrijkste soft skills	Beroepen in krapte
Economie-moderne talen	Communicatie Analytisch denken Plannen & betrouwbaarheid	—
Economie-wiskunde	Analytisch denken Plannen & betrouwbaarheid	Boekhouder
Humane wetenschappen	Communicatie Samenwerken Zelfkennis	Leerkracht secundair onderwijs, Opvoeder begeleider
Latijn-wiskunde / Grieks-wiskunde	Analytisch denken Plannen & betrouwbaarheid Levenslang leren	—
Moderne talen-wetenschappen	Communicatie Interculturele vaardigheid	Leerkracht secundair onderwijs
Wetenschappen-wiskunde	Analytisch denken Probleemoplossend denken Plannen & betrouwbaarheid	—
Sportwetenschappen	Samenwerken Veerkracht	Kinesitherapeut, Begeleider sportactiviteiten: redder
Welzijnswetenschappen	Zorgzaamheid Communicatie Samenwerken Ethiek & beroepsgeheim	Verpleegkundige, Sociaal verpleegkundige, Opvoeder begeleider, Leerkracht kleuter- of lager onderwijs
Bedrijfswetenschappen	Plannen & betrouwbaarheid Digitale omgangsvormen Klantgerichtheid	Boekhouder, Logistiek verantwoordelijke
Biotechnologische wetenschappen	Analytisch denken Probleemoplossend denken	Technoloog medische beeldvorming, Laborant
Industriële wetenschappen	Analytisch denken Probleemoplossend denken Samenwerken	Technicus industriële installaties, Machinebouwer
Technologische wetenschappen en engineering	Probleemoplossend denken Samenwerken	Technicus industriële installaties, Werfleider
Architecturale en beeldende kunsten	Initiatief Plannen & betrouwbaarheid	—
Opvoeding en begeleiding	Zorgzaamheid Communicatie Veerkracht	Begeleider kinderopvang, Opvoeder begeleider, Verantwoordelijke kinderopvang
Gezondheidszorg	Zorgzaamheid Communicatie Ethiek & beroepsgeheim	Verpleegkundige, Zorgkundige, Verzorgende
Elektromechanische technieken	Probleemoplossend denken Samenwerken Digitale omgangsvormen	Onderhoudsmecanicien, Technicus industriële installaties, Machinebouwer
Bedrijfsorganisatie	Plannen & betrouwbaarheid Klantgerichtheid Digitale omgangsvormen	Boekhouder, Expediteur, Douanedeclarant
Restaurant en keuken	Klantgerichtheid Veerkracht Samenwerken	Kok, Zaalverantwoordelijke
Zorg en welzijn	Zorgzaamheid Communicatie Veerkracht	Verzorgende, Zorgkundige
Ruwbouw	Samenwerken Probleemoplossend denken	Metselaar, Bekister, Werfleider (na ervaring)
Logistiek	Plannen & betrouwbaarheid Samenwerken Digitale omgangsvormen	Magazijnmedewerker, Heftruckchauffeur, Expediteur
Onthaal, organisatie en sales	Klantgerichtheid Communicatie Digitale omgangsvormen	Commercieel medewerker, Administratief medewerker
Thuis- en bejaardenzorg (7de jaar)	Zorgzaamheid Veerkracht Ethiek & beroepsgeheim	Zorgkundige, Verzorgende
Leefgroepenwerking (7de jaar)	Zorgzaamheid Samenwerken Veerkracht	Opvoeder begeleider, Begeleider kinderopvang
Industrieel onderhoud (7de jaar)	Probleemoplossend denken Samenwerken	Onderhoudsmecanicien, Technicus industriële installaties

Zelf aan de slag?

Neem de brochure mee als PDF, of bekijk meteen welke examencommissierichtingen je in Leervlam kan volgen — inclusief de nieuwe richting Welzijnswetenschappen.

Bekijk het aanbod